Koper schoonmaken en poetsen voor een egaal patina
Haal de lijmresten van de bekopering af met staalwol en koperpoets, zodat het koper daarna overal gelijkmatig kan verouderen; lakken doe je niet.
Wat je nodig hebt
- fijne staalwol (heel dun)
- zachte doek
- Alabastine stickerverwijderaar of alcohol voor hardnekkige lijmresten
- ouderwetse koperpoets
- Tijd
- een ochtend
- Moeilijkheid
- eenvoudig
- Wanneer in de bouw
- Fase 6,
- Uit de logboekpost
- Koper schoonschrobben · forum
Voordat je begint
De bekopering is compleet en heeft een paar maanden de tijd gehad om te verdonkeren. Roer en vingerlingen kunnen al gemonteerd zijn; werk dan voorzichtig rond de messing delen.
Maak het koper niet meteen na het leggen schoon, maar wacht tot het begint te verdonkeren. Waar lijm zit, blijft het koper licht, omdat de lijm huidvet en lucht tegenhoudt. Daardoor zijn de lijmresten nu veel makkelijker te vinden dan wanneer alles nog glimt.
De verdonkerde bekopering bij de achtersteven: de lichte vlekken zijn plekken waar nog lijm zit. Tip van Danny Mulders: De verkleuring is waarschijnlijk vooral huidvet, dat vanzelf op alle plaatjes komt. Lijmrestjes moeten er wel af, want die houden huidvet en lucht tegen; die plekken blijven glimmen terwijl de rest verkleurt.
Let op: Een eerdere schoonmaakbeurt met staalwol en terpentine, toen het koper nog glom, haalde niet alle lijm weg. De vlekken kwamen pas maanden later tevoorschijn.
Haal dikke lijmresten eerst weg met stickerverwijderaar of alcohol op een doek, zodat de staalwol straks niet over lijmbobbels hoeft. Probeer elk middel eerst op een onopvallend stukje. Alle zichtbare lijm moet weg, ook heel kleine restjes.
Tip van pietsan: Lijm moet je eigenlijk altijd direct verwijderen voordat hij is uitgehard, en dat gaat erg snel met secondelijm. Voor een volgende keer: slechts twee druppeltjes lijm onder de plaatjes, dat is ruim voldoende en dan komt er ook geen lijm tussenuit.
Geef de complete bekopering een flinke schrobbeurt met fijne staalwol, in de lengterichting van de plaatjes. Werk plek voor plek en kijk steeds of de lichte vlekken verdwijnen. Neem het koper daarna af met een doek om de staalwolvezels weg te halen.
Voor het schrobben: de achtersteven met de lichte lijmvlekken tussen de donkere plaatjes. Poets het koper daarna met ouderwetse koperpoets en wrijf het uit met een schone doek. De zuren uit de lijm vreten aan het metaal; de poets haalt die laatste resten weg en maakt het oppervlak overal gelijk, zodat het patina straks egaal kan opkomen.
Na staalwol en koperpoets: het koper glimt weer gelijkmatig, ook rond de vingerlingen van het roer. Tip van Stephan Kertész: Probeer eens de ouderwetse koperpoets. De zuren in de lijm vreten aan metaal. Wel eerst op een proefstukje proberen.
Zet het koper niet in de lak of vernis: elke laklaag houdt het verouderen tegen, terwijl de plaatjes met de tijd juist mooier worden en het glimmende eraf gaat. Het geringe kleurverschil tussen voor en achter verdwijnt vanzelf. Gewoon een kwestie van geduld.
Tip van pietsan: Persoonlijk zou ik er niets aan doen en de plaatjes langzaam laten verouderen; iedere vorm van lak of vernis houdt dit tegen. Ik weet dit van mijn bekoperde doorsnede van de Victory: dat wordt alleen maar beter.
Resultaat
Het ochtendje schrobben en poetsen was de moeite waard: de lichte vlekken zijn weg en het koper kan nu egaal verouderen. Bij een volgende boot gebruiken we per plaatje maar twee druppeltjes lijm en halen we lijm direct weg, dan is deze schoonmaakbeurt niet nodig.
Problemen bij deze techniek
Behoorlijk kleurverschil tussen het koper voor en achter. Niet lakken, laten verouderen; alleen lijmresten verwijderen. (Tips van pietsan, Danny Mulders) naar het register