Koperplaatjes leggen, en weer verwijderen als het misgaat
Plak de koperplaatjes rij voor rij op de romp met een minimum aan secondelijm, leg de eerste baan strak en weet hoe je plaatjes weer loshaalt als een rij toch niet klopt.

Wat je nodig hebt
- hobbymesje
- klein tangetje
- pincet
- snijmat
- kussen om het schip op zijn kop op te leggen
- koperplaatjes uit de kit (2300 stuks, onderdeel 312)
- secondelijm
Maten
- twee drupjes secondelijm per plaatje
- 2300 plaatjes van circa 18 x 5 mm in de kit (onderdeel 312)
- Tijd
- meerdere avonden
- Moeilijkheid
- gemiddeld
- Wanneer in de bouw
- Fase 5,
- Uit de logboekpost
- De eerste paar honderd plaatjes · forum
Voordat je begint
De waterlijn is uitgezet en de banen zijn gepland langs de zeeg van de huidgangen; zonder die planning kom je bij de stevens niet uit. Het schip ligt op zijn kop op een kussen. Het potdek zit er nog niet op, zodat de spiegel rust op het deel dat later door het potdek wordt bedekt. Er zitten 2300 plaatjes in de kit (onderdeel 312), niet de 2500 die wij lang dachten, en dat is ruim genoeg voor één romp: HMSFly hield er over en had zijn 500 extra bestelde plaatjes niet nodig (Ships of Scale, 13 oktober 2024, forumbericht). Ons tekort kwam door het opnieuw beginnen, niet door de kit.
Leg het schip ondersteboven op een kussen, zodat spiegel en zijgalerijen nergens op drukken. Zonder spiegel braken bij ons juist vaker heksteunen af als ze op haar kop lag; met spiegel en kussen valt de schade mee. Draai het schip zo dat je de rij die je legt recht voor je hebt.
Zet per plaatje maar twee drupjes secondelijm, aan twee kanten. Zo zit het plaatje goed vast, maar komt het bij een fout ook weer redelijk makkelijk los zonder dat je stukjes hout meetrekt. Te veel lijm laat bovendien resten achter die later het patina van het koper tegenhouden.
twee drupjes secondelijm per plaatje
Tip van pietsan: Zelf doe ik altijd slechts aan twee kanten een klein drupje secondelijm. Daarmee zitten de plaatjes goed vast, maar in geval van een foutje komen ze ook weer redelijk makkelijk los. Dus niet te veel lijm gebruiken.
Leg de plaatjes van de eerste baan echt tegen elkaar aan, zonder kiertjes. Een kiertje dat je in de eerste baan laat zitten, houd je; de kieren tellen op en de plaatjes in de volgende rijen gaan verspringen. Controleer na elk plaatje of het aansluit voordat je het volgende pakt.

De eerste stroken langs de kiel: elk plaatje sluit strak aan op het vorige, zodat de rijen erboven niet gaan verspringen. Let op: Bij de eerste baan duwden we de plaatjes te snel tegen de romp, waardoor ze direct vastzaten en hier en daar een kiertje overbleef. Die kiertjes zie je terug in elke volgende rij.
Leg het plaatje met de lijm eraan zachtjes op de romp, zonder te drukken, zodat je het nog tegen het vorige plaatje kunt schuiven. Druk het pas aan als het goed ligt. Schuif niet te lang, want de secondelijm droogt snel.
Waar een plaatje korter of schuin moet, snijd je het met het hobbymesje op de snijmat. Knippen is makkelijker, maar trekt het plaatje krom en dan ligt het nooit meer vlak. Ook aan de korte zijde mogen plaatjes op maat gesneden worden.
Tip van pietsan: Plaatjes mogen ook aan de korte zijde op maat gesneden worden; met wat geduld is dat goed te doen.
Let bij elke nieuwe rij op hoe de plaatjes ten opzichte van de vorige rij verspringen. Wij besloten de kiertjes uit de eerste rij niet over de hele romp door te zetten, waardoor de derde rij ongeveer een millimeter verschoven ligt ten opzichte van de eerste. Zo laag op de romp valt een eenmalige verschuiving minder op dan kieren die over de hele romp doorlopen.
verschuiving circa 1 mm

De derde rij ligt ongeveer een millimeter verschoven ten opzichte van de eerste: het gevolg van de kiertjes in de eerste baan. Let op: Na een paar honderd plaatjes heb je de slag te pakken, maar de eerste rij is dan al gelegd. Neem juist voor die eerste rij de tijd.
Koper midscheeps eerst door tot aan de kiel, zodat je daar zoveel mogelijk hele plaatjes kwijt kunt. Werk daarna vanaf de kiel naar de voorsteven, zodat je de rondingen tegen de lijn aan kunt leggen. Bedenk de achtersteven apart; daar lopen de plaatjes horizontaal en niet met de huid mee.
Steek een hobbymesje onder een hoekje van het plaatje, licht een klein puntje op en trek het plaatje met een tangetje los. Schuur daarna het hout licht op en je kunt opnieuw beginnen. Doe het voorzichtig: waar veel lijm zit, trek je stukjes hout mee. Bij ons ging het er gelukkig makkelijk af.

De oogst van een avond lostrekken: een paar honderd plaatjes die rechte lijnen volgden in plaats van de huidgangen. 
De romp na het verwijderen: het hout is heel gebleven en kan na licht opschuren opnieuw bekoperd worden. Tip van pietsan: Als je de plaatjes wilt verwijderen, steek je er een hobbymesje onder en licht daarmee een klein puntje op, dan trek je ze er met een klein tangetje zo vanaf. Even je hout opschuren en je kunt zo weer beginnen. Voorzichtig, want als er veel lijm op zit kun je stukjes hout mee lostrekken.
Let op: Onze eerste paar honderd plaatjes volgden rechte lijnen langs de kiel en zaten aan bakboord lager dan aan stuurboord, omdat de plaatjes onder de kiel niet in het midden lagen. Eerst de zandstrook leggen en dan pas de kiel bekleden was beter geweest.
Resultaat
De eerste paar honderd plaatjes leerden ons hoe je ze legt: zacht opleggen, weinig lijm, eerste baan strak. Ze moesten er wel weer af omdat de rijen rechte lijnen volgden in plaats van de huidgangen; een volgende keer leggen we eerst de zandstrook en plannen we de banen voordat het eerste plaatje erop gaat.
Problemen bij deze techniek
De plaatjes op de onderkant van de kiel zaten niet in het midden, waardoor bakboord lager uitkomt dan stuurboord. Alles eraf (ging makkelijk) en opnieuw begonnen. (Tips van pietsan) naar het register
Plaatjes op maat knippen trekt ze krom. Snijden in plaats van knippen. (Tips van pietsan) naar het register
De plaatjes volgden rechte lijnen in plaats van de zeeg van de huidgangen. Banen uitgezet die met de zeeg van een plank meelopen, instekers bij voor- en achtersteven, kiel en stevens horizontaal. (Tips van pietsan, Henkl, Hans Groenenberg) naar het register


