Kraanbalken uit één stuk walnoot maken en stevig bevestigen
Twee kraanbalken zagen uit 5 mm walnoot, door de sierlijsten heen passen en vastzetten met spijkertjes, secondelijm en houtlijm, omdat lijm alleen niet houdt.
Wat je nodig hebt
- zaag
- vijl
- scherp hobbymesje
- kleine boor of priem voor de spijkertjes
- hamertje
- walnoot 5 mm dik
- drie spijkertjes per kraanbalk
- secondelijm
- houtlijm
Maten
- kraanbalk uit walnoot van 5 mm dik
- 35 mm lang, waarvan 30 mm buiten de romp (tekening 20)
- drie spijkertjes per kraanbalk
- speld 314 door de kraanbalk in de romp (tekening 20); plaats naast de bovenste galjoenregeling, 1 mm onder de bovenste voorste sierlijst (14.1)
- Tijd
- een avond
- Moeilijkheid
- gemiddeld
- Wanneer in de bouw
- Fase 6,
- Uit de logboekpost
- Boegspriet en kraanbalken · forum
Voordat je begint
De sierlijsten om de boeg zitten erop en de boegspriet is op dikte gevijld en geplaatst. Doe de boegspriet echt eerst: zodra het galjoen vastzit kun je niet meer met de boor bij het gat, waar Piet al voor waarschuwde toen de sierlijsten op de boeg gingen. Let bij het gat voor de boegspriet op de hoek: vel 1 tekent de spriet twee keer en de onderste tekening is te vlak, dan raakt de spriet straks het boegbeeld (gemeld door dunnock naar een opmerking van Beef Wellington, Model Ship World, 11 januari 2021, forumbericht). Houd de bovenste tekening of het Anatomy-boek (F1/8) aan. Pietsan zette Diana zelf even droog op het galjoen om de hoogte van de spriet te bepalen (modelbouwforum, 4 maart 2015, forumbericht). Wie het galjoen nog niet af heeft, kan ook de volgorde van HMSFly overwegen: eerst de kraanbalken, dan pas de onderste galjoenregeling, want die gegoten strip moet je toch in vorm buigen tot hij tegen de kraanbalk aansluit (Ships of Scale, 25 oktober 2024, forumbericht).
Zaag twee kraanbalken uit walnoot van 5 mm dik. De beschrijving (tekening 20) laat ze opbouwen uit vijf latjes van 1 x 3 mm (280) met stukjes 0,5 x 3 mm (281) ertussen als sleuven voor de schijven; dat zijn dezelfde latten als voor het berghout, en die waren bij ons al op. Wij lazen het destijds als vijf losse plankjes en zochten ons suf. Uit één stuk is het mooier ook. Houd de maten van de tekening aan: 35 mm lang, 30 mm buiten de romp. Rond de kop af en vijl de zijkanten glad.
walnoot 5 mm dik; 35 mm lang, waarvan 30 mm buitenboord
De twee kraanbalken uit 5 mm walnoot naast elkaar op de snijmat. Let op: Zoek niet naar vijf losse plankjes: de beschrijving bedoelt striphout 280 en 281, dat je waarschijnlijk al in het berghout hebt gebruikt.
Teken de twee sleuven voor de schijven in de kop van elke kraanbalk af en snij ze uit met een scherp mesje. Werk van twee kanten naar het midden, zodat het hout aan de achterkant niet uitscheurt.
Links de kraanbalk met de twee sleuven al in de kop, rechts de nog ongesneden balk. De kraanbalken gaan door de sierlijsten heen. Teken de plaats van de kraanbalk op de lijsten af en snij met een scherp mesje een opening precies ter breedte van de balk. Met een scherp mesje bleek dat inderdaad goed te doen.
De kraanbalk steekt door de doorgesneden sierlijsten heen; de opening sluit strak om de balk. Tip van pietsan: Piet wees er begin oktober al op, toen de sierlijsten uit één stuk om de boeg gingen: houd er rekening mee dat de kraanbalken later door die lijsten heen moeten.
Steek beide kraanbalken door de openingen en bekijk ze van boven: ze moeten aan beide zijden dezelfde hoek maken met de romp en even ver uitsteken. Controleer ook de positie in de lengterichting op de tekening voordat je iets lijmt. De beschrijving (14.1) zet de kraanbalk direct naast de bovenste regeling van het galjoen, 1 mm onder de onderrand van de bovenste voorste sierlijst. Meet dat na voordat je iets lijmt; de plek bepaalt straks of de ankerkluis onder de rails past.
naast de bovenste galjoenregeling, 1 mm onder de bovenste voorste sierlijst (handleiding 14.1)
Van boven gezien: beide kraanbalken staan onder dezelfde hoek naar buiten. Let op: Onze kraanbalk stond te ver naar voren, waardoor het element met de ankerkluisgaten later niet meer onder de rails paste. De beschrijving geeft de plek: naast de bovenste regeling, 1 mm onder de bovenste voorste sierlijst. Al helpt ook dat maar half: HMSFly kwam met alles netjes gemeten óók met de onderste regeling over de kluis uit, en op de werftekening is dat volgens iutar niet anders (Ships of Scale, 27 oktober 2024, forumbericht).
De eerste avond zaten de kraanbalken alleen met lijm vast en dat zat niet lekker. Achteraf bleek de kit dat ook nooit zo bedoeld te hebben: tekening 20 tekent een speld (314) door de kraanbalk in de romp, pennen én lijmen dus; wij lazen alleen de tekst. Haal ze er dan weer af, sla drie spijkertjes in elke kraanbalk, doe een klein drupje secondelijm op de spijkertjes en zet de balk daarna met houtlijm op zijn plaats. Zo zitten ze als een huis.
drie spijkertjes per kraanbalk
Let op: Alleen lijm houdt niet: de kraanbalk heeft maar weinig lijmvlak op de romp. Eerst spijkeren, dan lijmen.
Resultaat
Na de tweede ronde met spijkertjes zitten de kraanbalken muurvast en lopen ze mooi door de sierlijsten heen. Een volgende keer meten we de positie in de lengterichting beter na op de tekening, zodat de galjoenrails en de ankerkluisgaten later zonder kunstgrepen passen.
Problemen bij deze techniek
De vijf plankjes voor de kraanbalken uit de beschrijving zijn nergens in de doos te vinden. Zelf gemaakt uit 5 mm walnoot. naar het register
Kraanbalken alleen met lijm bevestigd zaten niet lekker. Eraf gehaald, drie spijkertjes erin, drupje secondelijm op de spijkertjes en met houtlijm vastgezet. naar het register
Fouten in de kit
Een beschrijving die de kraanbalk volgens tekening 20 laat opbouwen uit striphout: vijf latjes van 1 x 3 mm (280, dezelfde lat als voor het berghout) met stukjes 0,5 x 3 mm (281) ertussen als sleuven voor de schijven, en een steun 116 uit 3 mm walnoot. Ik las dat destijds als vijf losse plankjes en heb ze nergens in de doos gevonden; die latjes waren bij mij al in het berghout gegaan. Zelf gemaakt uit 5 mm walnoot; uit één stuk is het mooier ook. naar het register