Naslag · Stappenplannen · Dekinrichting

Een stuurwielring uit tien segmenten notenhout, rond gedraaid op een draaischijfje

De ring van een scratch stuurwiel opbouwen uit tien gelijke segmenten, aan elkaar lijmen op een houten draaischijfje en op de draaibank rond draaien, als vervanging van het messing kitwiel.

Tik op een stap om hem af te vinken; dat onthoudt deze browser.

1. 1De maten afleiden uit de tekening

   Volg de methode uit de pdf van Syren: een ring uit tien gelijke segmenten, met in elke naad een spaak. Bepaal de maten voor je schaal: de ring wordt 1,3 mm dik en 1,7 mm breed. De spaken moeten volgens de tekening ongeveer 0,8 mm dik worden, maar maak ze 1 mm, want dunner breekt gewoon te snel.

   ring 1,3 mm dik en 1,7 mm breed

   Tip van Stephan Kertész: Op MSW kun je een pdf downloaden met een heel handige uitleg hoe je dit kunt aanpakken; op thenrg.org/resource/articles staat hij ertussen.

   Let op: De tekening rechtsonder in de pdf laat de spaken door het wiel lopen, met vier ringen. Dat is te klein voor 1:64. Maak één ring en leg de spaak er met een inkeping in.

2. 2Het draaischijfje voorbereiden

   Zaag een houten schijfje dat in de draaibank past en teken daarop het middelpunt en de tien verdeellijnen. Die lijnen gebruik je straks om de segmenten en de spaken uit te lijnen. Zet het schijfje in de draaibank en controleer of het zonder slag draait.

   

3. 3Tien segmenten zagen

   Zaag uit restjes notenhout tien gelijke segmenten van 1,3 mm dik, met de kopse kanten onder de juiste hoek zodat ze samen een gesloten tienhoek vormen. Houd de segmenten aan de buitenkant ruim, want de ring wordt pas op de draaibank op maat gebracht. Leg ze droog op de verdeellijnen en controleer of de naden sluiten.

   1,3 mm dik

   

   Let op: Zaag de segmenten niet te lang; halverwege een langer latje ontstaat al snel een afwijking.

4. 4Segmenten met epoxy aan elkaar en met gele lijm op het schijfje

   Lijm de segmenten onderling met epoxy tweecomponentenlijm aan elkaar en lijm het geheel met gele lijm op het draaischijfje. De gele lijm laat straks weer los met water, de epoxy houdt de naden bij elkaar. Laat de epoxy goed uitharden voordat je gaat draaien.

   Tip van Pingu57: De volgende ring kun je misschien ook gewoon op een paar kleine puntjes vastplakken.

   Let op: Epoxy vraagt oefening: bij de eerste ring hield de lijm de naden nog niet stevig genoeg bij elkaar.

5. 5De ring rond draaien

   Draai de buitenkant en de binnenkant van de tienhoek rond met een draaibeitel tot een ring van 1,7 mm breed. Neem kleine sneden en meet tussendoor. Afwijkingen van minder dan 0,1 mm in de breedte zie je uiteindelijk nauwelijks.

   1,7 mm breed, afwijking onder 0,1 mm

   

   Let op: Het kleurverschil tussen de segmenten valt op de foto op; een laklaagje maakt dat hopelijk minder.

6. 6Centerring en tweede ring maken

   Maak op dezelfde manier een tweede ring voor het tweede wiel en draai de centerringen voor het midden van het wiel. Op de ringen komen later nog dunne ringen van 0,2 tot 0,3 mm dik. Leg alles naast elkaar en vergelijk de maten.

   dunne ringen 0,2 tot 0,3 mm dik

7. 7De inkepingen voor de spaken proberen

   Zaag of vijl in de ring en in het middenstuk een inkeping voor de eerste spaak en leg een proefspaak van 1 x 1 mm notenhout erin. Aan één kant ligt de spaak vlak met het wiel, dat wordt de binnenkant; aan de andere kant valt hij er iets in, dat wordt de buitenkant. Neem hier de tijd voor, want afwijkingen zijn direct zichtbaar.

   spaak 1 x 1 mm

   

   Tip van Stephan Kertész: Met peren, kersen of zelfs buxus kun je nog nauwkeuriger zijn dan met notenhout.

   Let op: Spaken van notenhout breken snel en zijn lastig tegenover elkaar uit te lijnen. Een 'spinnenweb' van lijnen onder het wiel helpt, maar zelfs daarmee lukt het niet helemaal.

8. 8De ring van het draaischijfje losmaken

   Ga je pas later verder, maak de ring dan alvast los met wat water op de gele lijm, anders droogt die te hard. Beter nog: lijm eerst het complete wiel in elkaar, met spaken en middenstuk, en maak het daarna los. Verwarm de lijm kort met een föhn of verfafbrander op de laagste stand en snijd hem met een hobbymesje voorzichtig los, om en om verwarmen en snijden.

   

   Tip van JDS73: Met een verfafbrander op de laagste stand kort over de verlijmde delen bewegen en met een hobbymesje de zacht geworden lijm voorzichtig lossnijden. Durf je dat niet, gebruik dan een föhn of bevochtig het hout regelmatig met wat water.

   Let op: Bij het losmaken van het eerste complete wiel brak de ring op drie punten, omdat hij nog niet in elkaar gelijmd was en dus geen stevigheid had. Eerst compleet lijmen, dan losmaken.

Resultaat

De eerste ring lukte in één avond en de tweede de dag erna, met afwijkingen onder 0,1 mm. Het echte werk zit daarna in de spaken en in het losmaken: de volgende keer eerst het wiel compleet lijmen en dan met warmte van het schijfje halen, of de ring op maar een paar puntjes vastplakken.