Naslag · Stappenplannen · Rompbeplanking

De romp in delen verdelen en per deel verjongen

De romp met senten in vier gelijke delen verdelen en per deel met zeven plankjes werken, zodat je de verjonging per deel uitrekent in plaats van over de hele romp en niet meer klem komt te zitten.

Stuurboord verdeeld in vier delen, met zeven plankjes per deel; de grenzen tussen de delen lopen mee met de zeeg van de romp.
Stuurboord verdeeld in vier delen, met zeven plankjes per deel; de grenzen tussen de delen lopen mee met de zeeg van de romp.

Wat je nodig hebt

Gereedschap

  • senten (dunne latjes als hulplijn)
  • potlood
  • schuifmaat of liniaal
  • hobbymesje
  • punaises

materialen en leveranciers

  • latjes van de tweede beplanking (notenhout, 5 mm breed)

Maten

  • romp in vier gelijke delen
  • zeven plankjes per deel
  • verjongen tot een halve plankbreedte of minimaal 2,5 mm (pietsan)
  • op schaal zouden de planken 3,9 mm breed en 2,5 mm dik zijn (Henkl)
Tijd
meerdere avonden
Moeilijkheid
gemiddeld
Wanneer in de bouw
Fase 3,
Uit de logboekpost
Bakboord dicht stuurboord begonnen · forum

Voordat je begint

Het berghout en de zandstrook geven de boven- en ondergrens van het te beplanken deel. De eerste kant (bakboord) is al dicht; daar berekenden we de verjonging over de hele romp, en dat kwam niet altijd lekker uit, zoals het klinkereffect in mei liet zien. Voor de tweede kant pakken we het anders aan.

Tik op een stap om hem af te vinken; dat onthoudt deze browser.

  1. Leg senten over de romp die het te beplanken deel tussen berghout en zandstrook in vier gelijke delen verdelen, en teken de grenzen met potlood af op elk spant. De grenzen volgen de zeeg van de romp, niet een rechte lijn.

    vier gelijke delen

    Stuurboord vanaf het achterschip gezien: de grenzen tussen de vier delen lopen als lichte banen mee met de vorm van de romp.
    Stuurboord vanaf het achterschip gezien: de grenzen tussen de vier delen lopen als lichte banen mee met de vorm van de romp.

    Let op: In mei deelden we de romp pas halverwege in drieën. Doe dat meteen aan het begin van het onderwaterschip, anders zijn de eerste latjes al op de verkeerde breedte gesneden.

  2. Werk met zeven plankjes per deel. Meet per deel op elk spant de breedte tussen de twee grenzen en verdeel die over zeven plankjes: zo weet je per spant hoe breed elk plankje daar moet zijn. Bij de boeg en de achtersteven worden de delen smaller en moet elk plankje dus verjongd worden.

    zeven plankjes per deel

    Bij de boeg lopen de delen naar elkaar toe: hier moeten dezelfde zeven plankjes in een veel smallere baan passen.
    Bij de boeg lopen de delen naar elkaar toe: hier moeten dezelfde zeven plankjes in een veel smallere baan passen.

    Tip van Henkl: Omgerekend naar 1:64 zouden de planken zo'n 3,9 mm breed en 2,5 mm dik moeten zijn. De kitlatjes van 5 mm zijn te breed om de rondingen mooi te maken.

    Let op: Eerder berekenden we de verjonging op basis van de afstand tussen berghout en zandstrook op de voorste spant, over de hele romp. Daarmee verspeelden we de paar millimeter die we later nodig hadden.

  3. Houd elk volgend latje onder en tegen het laatste latje en buig het voorzichtig naar de vorm van de boeg. Waar het over het vorige latje heen wil gaan liggen, begint de verjonging. Snijd het latje daar taps tot de breedte die je per spant hebt uitgerekend, maar niet smaller dan een halve plankbreedte.

    verjongen tot een halve plankbreedte of minimaal 2,5 mm

    De boeg aan stuurboord: de verjongde plankjes van het eerste deel lopen strak naar de voorsteven.
    De boeg aan stuurboord: de verjongde plankjes van het eerste deel lopen strak naar de voorsteven.
    Twee latjes op de snijmat: het onderste is verjongd en loopt naar rechts spits toe, het bovenste is nog recht.
    Twee latjes op de snijmat: het onderste is verjongd en loopt naar rechts spits toe, het bovenste is nog recht.

    Tip van pietsan: De meeste bouwers beginnen te laat met verjongen. Houd iedere volgende lat voor het buigen onder en tegen de laatste lat en verjong precies op het punt waar de lat over de voorgaande dreigt te gaan.

    Let op: Bij de eerste beplanking verjongden we te laat en hielden we bij het achterschip splinterplankjes over. Alle planken bij de achtersteven worden nu verjongd.

  4. Door de draaiing naar boven bij de achtersteven kom je met verjongen alleen niet uit; daar is een insteker nodig. Plaats eerst de echte lat dry fit om de maat op te meten, lijm dan de insteker, en lijm daarna pas de lat. Aan het einde moet een scherpe bocht in de insteker en de lat erboven moet weer precies passen.

    De insteker bij de achtersteven aan stuurboord; hij is slecht te zien omdat beide plankjes dezelfde kleur hebben.
    De insteker bij de achtersteven aan stuurboord; hij is slecht te zien omdat beide plankjes dezelfde kleur hebben.
    Detail van de vier instekers aan bakboord bij de achtersteven.
    Detail van de vier instekers aan bakboord bij de achtersteven.

    Let op: Aan bakboord waren toch nog vier instekers nodig om de boel dicht te krijgen. Met de nieuwe indeling was aan stuurboord één insteker genoeg.

  5. Onder de waterlijn komen straks de koperplaatjes. Vul daar dus niet elke naad met schuursel en lijm zoals boven het berghout, want daar zie je later niets meer van. Schuur de romp wel glad.

    Het onderwaterschip aan bakboord van opzij: dicht, maar de naadjes zijn hier bewust niet gevuld.
    Het onderwaterschip aan bakboord van opzij: dicht, maar de naadjes zijn hier bewust niet gevuld.

Resultaat

Bakboord zit dicht met vier instekers bij de achtersteven; aan stuurboord met vier delen en zeven plankjes per deel kwam het beter uit, met één insteker. Volgende keer delen we de romp meteen aan het begin in en niet pas halverwege.

Bakboord van de tweede beplanking dicht, na de zomerpauze.
Bakboord van de tweede beplanking dicht, na de zomerpauze.

In dezelfde reeks: Rompbeplanking

  1. Geschutspoorten aftekenen en uitsnijden
  2. Schilderen met Admiralty paints in dunne lagen
  3. Kiertjes dichten met schuursel en verdunde houtlijm
  4. Een verloren gang maken met schilderstape als mal
  5. De romp in delen verdelen en per deel verjongen
  6. Berghout en black strake plaatsen

Alle stappenplannen · Een houten scheepsmodel beplanken