Een verloren gang maken met schilderstape als mal
Een verloren gang op het Engelse systeem op maat snijden, waarbij een stukje schilderstape dient als mal voor de onderste lat, zodat het klinkereffect bij de boeg verdwijnt.
Wat je nodig hebt
- schilderstape
- hobbymesje
- potlood
- punaises
- stukje papier (om een breedte over te nemen)
- latjes van de tweede beplanking (notenhout, 5 mm breed)
Maten
- verjongen tot een halve plankbreedte of minimaal 2,5 mm (pietsan)
- kitlatjes 5 mm breed; op schaal 1:64 zou dat 3,9 mm breed en 2,5 mm dik zijn (Henkl)
- planklengte 100 mm
- Tijd
- een avond
- Moeilijkheid
- lastig
- Wanneer in de bouw
- Fase 3,
- Uit de logboekpost
- Een verloren gang in acht stappen · forum
Voordat je begint
De romp is boven het berghout dicht en de beplanking loopt naar beneden richting de kiel. Verdeel het resterende rompdeel met senten in drieën en teken de grenzen met potlood af, zodat je per deel kunt uitrekenen hoe je uitkomt. Lees in Mondfeld het verschil tussen het Hollandse en het Engelse systeem: bij het Engelse systeem eindigt de verloren gang in een driehoekige (of halfronde) punt, niet met een haakse kopse kant.
Houd elke volgende lat voor het buigen onder en tegen de laatste lat en buig hem voorzichtig naar de vorm van de boeg. Waar de lat over de vorige heen wil gaan liggen, ontstaat het klinkereffect. Leg een verloren gang dry fit neer: het gat tussen de bovenkant van de verloren gang en de plank waar hij tegenaan moet liggen, laat precies zien hoe groot het probleem is.
verjongen tot een halve plankbreedte of minimaal 2,5 mm
Dry fit van de verloren gang: tussen de bovenkant van de gang en de plank erboven zit een duidelijk gat. Dat is het probleemgebied. Tip van pietsan: De meeste bouwers beginnen te laat met verjongen. Houd iedere volgende lat onder en tegen de laatste lat, buig hem naar de vorm van de boeg en verjong precies op het punt waar de lat over de voorgaande dreigt te gaan. Herhaal dat voor iedere lat.
Let op: De kitlatjes zijn met 5 mm te breed voor de rondingen. Alleen verjongen (tot een halve breedte) of alleen verloren gangen lukte niet; we combineren beide.
Plak een stuk schilderstape op de romp precies op de plek waar de verloren gang moet komen. De tape dekt het gebied van de bovenste lat, de gang zelf en de onderste lat.
Stap 1: de schilderstape zit op de romp, over de plek waar de verloren gang komt. Tip van Pingu57: Spiling is beplanken voor gevorderden. Ik had ook last van het klinkereffect en heb het opgelost met een extra verloren gang.
Zet twee potloodstreepjes op de bovenste lat: rechts waar de punt van de verloren gang komt, links waar de bovenste plank weer zijn volle breedte heeft. Daartussen komt een rechte lijn. Teken eerst de haakse hoek af, zodat je die lijn zuiver kunt trekken.
Stap 2: de haakse hoek en de schuine snijlijn afgetekend op de bovenste plank. Snijd de bovenste lat met het hobbymesje langs de afgetekende lijn. Werk in meerdere lichte halen, dan blijft de rand strak. Deze lat paste in één keer perfect.
Stap 3: de bovenste plank gesneden, met de schuine kant die tegen de verloren gang komt. Leg de gesneden bovenste plank en de verloren gang dry fit op de tape en duw ze enigszins aan om de ronding van de romp te volgen. Zet ze eventueel met punaises vast.
Stap 4: bovenste plank en verloren gang liggen dry fit op de tape en volgen de ronding. Houd met de linkerhand de bovenste plank en de verloren gang op hun plek en snijd met de rechterhand de tape langs de onderkant van de verloren gang. Snijd alleen de tape door, niet de beplanking eronder.
Stap 5: de tape is langs de onderkant van de verloren gang doorgesneden. Trek het bovenste deel van de schilderstape eraf; dat gaat nu makkelijk. Wat overblijft is een stukje tape met precies de vorm van de onderste lat langs de verloren gang.
Stap 6: het bovenste deel van de tape wordt verwijderd. 
Het overgebleven stukje tape op de romp: dit is de mal voor de onderste lat. Plak het stukje tape op de onderste lat en snijd de lat langs de rand van de tape. Je ziet meteen het verschil met de bovenste lat: door de ronding moet de onderste lat veel breder blijven.
Stap 7: de tape als mal op de onderste lat; de lat wordt langs de tape gesneden. Tip van Henkl: Met de kit krijg je eigenlijk de verkeerde maten hout om je rondingen mooi rond te maken. Omgerekend naar 1:64 zouden de planken zo'n 3,9 mm breed en 2,5 mm dik moeten zijn.
Let op: Bij de vorige verloren gang zat de aangrenzende plank al vast en moest hij er weer af om breder te worden. Snijd de onderste lat pas nadat de mal klopt.
Leg alle drie de delen dry fit op de romp en controleer of alles zonder kracht aansluit. Pas dan lijmen en met punaises vastzetten tot de lijm droog is.
Stap 8: dry fit van bovenste lat, verloren gang en onderste lat; alles past. Let op: De eerste verloren gang kreeg een haakse kopse kant. Dat is het Hollandse systeem; de Diana is een Engels fregat, dus de gang hoort in een driehoekige punt te eindigen. Die eerste verdwijnt gelukkig onder het berghout.
Resultaat
De latjes sluiten nu aan zonder dat we kracht hoeven te zetten; het bovenste latje aan kielzijde was los vastgezet en sloot toch goed aan. Aan de andere kant moeten we dezelfde 'fout' herhalen, want symmetrisch moet het wel worden.
Problemen bij deze techniek
Ondanks vroeg verjongen en verloren gangen blijft er een klinkereffect en moeten latten op hun plaats geduwd worden. Een verloren gang op het Engelse systeem voorbereid, de aangrenzende plank breder gelaten en de romp met senten in drieën verdeeld. (Tips van Pingu57, pietsan, Henkl) naar het register