Naslag · Technieken

Dekinrichting: kaapstander, stuurwiel, roosters en betingen

Op het dek staat alles wat een schip een schip maakt, en juist daar levert de kit het vaakst iets wat net niet klopt. De roosters uit de handleiding zijn te hoog, het stuurwiel is hier uit tien segmenten notenhout opnieuw gemaakt, en de kogelbakken zijn met een malletje gelegd zodat alle kogels op gelijke afstand liggen.

Wat ik bij de betingen en nagelbanken pas later doorkreeg: het zijn geen dekmeubels maar belegpunten, en straks hangt er per stuk de trek van een handvol lijnen aan. Piet (pietsan) zet daarom onder elke knecht een spijkertje zonder kop in een geboord gat, met lijm, en de nagelbank met twee of drie spijkertjes; hij moet er niet aan denken dat een nagelbank loskomt met alle belegde touwen eraan (modelbouwforum, ‘Vaardigheden, tips en weetjes’, 21 maart 2020). HMSFly (Marc) deed het op Ships of Scale met pennen in geboorde gaatjes en lijmde zijn kevels een millimeter van de verschansing af, omdat het touw er anders niet omheen kan (december 2024). Mijn beting achter de bezaansmast heeft nog geen nagelgaten; die komen er voordat de masten erop gaan.

Stappenplannen (8)

6 stappen Kogelbakken met alle kogels op gelijke afstand, met een klein malletje
Een plastic malletje met twee cirkeltjes steeds een stap doorschuiven, zodat alle kogelgaatjes op precies dezelfde afstand komen; daarna invijlen met de kolomboormachine en de kogels in natte lak leggen.
5 stappen Roosters op het bovendek lager maken en een bolling geven
De roosters op het bovendek niet met de lijst van 2x2 mm uit de beschrijving maken, maar 1 tot 2 mm hoog met een subtiele bolling over de lengte van het schip, zoals de bronnen aangeven.
5 stappen Een latje voor het potdek buigen in een pvc-buis met water
Een beukenhouten latje van 5x2 mm vijf minuten in een pvc-buis met water weken en om een mal van spijkers buigen, zodat het potdek van het voordek in één stuk om de ronding loopt.
7 stappen Een kaapstanderkop opbouwen uit zeven lagen notenhout
De kop van de kaapstander op het bovendek scratch bouwen uit zeven schijven notenhout van verschillende dikte, met vierkante windboomgaten in de laag van 1,5 mm, naar het voorbeeld in The Anatomy of the Ship.
8 stappen Relingpaaltjes voor het trapgat draaien en plaatsen
Paaltjes van notenhout op de draaibank draaien, precies op maat, met een speld onderin om ze in het dek te prikken en een messing ringetje bovenin voor het touw, dat je met water en een gewichtje laat doorhangen.
6 stappen Een mastvoet van geverfde voeringstof, naar de masten van de Victory
Het kale kitringetje rond de mast vervangen door een mastvoet van keggen met geplooid, geteerd zeildoek eroverheen, nagebootst met voeringstof.
8 stappen Een stuurwielring uit tien segmenten notenhout, rond gedraaid op een draaischijfje
De ring van een scratch stuurwiel opbouwen uit tien gelijke segmenten, aan elkaar lijmen op een houten draaischijfje en op de draaibank rond draaien, als vervanging van het messing kitwiel.
7 stappen Spaken voor het stuurwiel draaien met een voorgevormd mesje
Tien gelijke spaken van ongeveer 1 mm dik draaien uit een perfect vierkant latje, met een mesje als mal voor de afstanden en een draaibeiteltje voor het afdraaien.

Problemen die je hierbij tegenkomt (13)

ProbleemOplossing
Kogelbakken
Onbekend hoe diep de kogelbakken moeten en hoe de kogels vast te zetten.
Kogels in natte lak leggen; na droging liggen ze vast.
in het register
Roosters bovendek
De beschrijving schrijft een lijst van 2x2 mm voor, wat de roosters onnatuurlijk hoog maakt.
Roosters van 1 tot 2 mm hoog met een subtiele bolling.
in het register
Potdek
De kitlatjes voor het potdek (2x4 mm) zijn te smal en de notenlatjes voor het voordek te kort.
Buigbare beukenhouten latjes van 5x2 mm gekocht; eigen lat gebogen in een pvc-buis met water.
in het register
Kaapstander bovendek
De eerste scratch-kaapstander van eiken was een 'broddelwerkje'.
Opnieuw in notenhout naar Anatomy of the Ship; derde versie van de kop met vierkante windboomgaten unaniem gekozen.
in het register
Kaapstander bovendek
Het notenhouten plaatje uit de kit onder de kaapstander heeft een andere kleur dan het notenhout van de kaapstander.
Zelf een plaatje van eiken gemaakt, net als de randen van het rooster.
in het register
Relingpaaltjes trapgat
Paaltjes van satéprikkers mislukten ('waaiboomhout'); de kitpaaltjes zijn messing spelden zonder vorm.
Ronde stokjes uitgedund; later notenhouten paaltjes gedraaid (drie pogingen).
in het register
Relingpaaltjes trapgat
De eerste paaltjes kwamen op de modelbouwersdag in Hillegom halverwege de dag los.
Poging twee en drie in notenhout, met messing ringetjes van de kleinste Caldercraft-haakjes; onderin een speldpunt om ze vast te prikken.
in het register
Relingpaaltjes trapgat
Het touw tussen de paaltjes zit strak en hangt niet realistisch.
Touw nat maken en een gewichtje erop leggen; 'alleen wat water en een gewichtje was idd voldoende'.
in het register
Mastvoeten
Volgens zu Mondfeld bestaat de mastvoet uit aparte keggen met geteerd zeildoek eroverheen; het kitringetje klopt dan niet.
Ringetje bijgesneden en zwarte stof eroverheen gespannen; later versie met plooien naar voorbeeld van de Victory.
in het register
Stuurwiel
Bij het losmaken van de draaischijf brak de wielring op drie punten.
Volgende keer eerst compleet lijmen en dan met warmte (verfafbrander of föhn) losmaken.
in het register
Stuurwiel
Het stuurwiel in de kit is van messing, wat Eduard 'een beetje gek' vindt.
Twee stuurwielen scratch gebouwd met tien spaken elk, naar de pdf van Syren en de NRG-artikelen.
in het register
Stuurwiel
De spaken van 1x1 mm notenhout breken snel en zijn moeilijk uit te lijnen.
Kersen, peren en buxus (edelholzverkauf) besteld; methode met voorgevormd mesje op de draaibank.
in het register
Stuurwiel
Dilemma: de mooiere spaak is niet op schaal (10 cm dik in het echt), de spaak op schaal is minder fraai.
Met oefening lukt het meer detail in de dunne spaken aan te brengen; dunne spaken gekozen.
in het register

In het logboek

22 december 2019Kogelbakken op gelijke afstand met een malletje
Eerste kogelbakken rond de luiken, met een stapsgewijze methode: een plastic malletje met twee gaatjes zet alle kogelgaatjes op precies dezelfde afstand, daarna vijlen met de kolomboormachine en de kogels in natte lak leggen.
10 januari 2021Roosters op het bovendek
De beschrijving wil een lijst van 2x2 mm rond de roosters; na rekenen met Stephan en lezen over geschutsdekken maak ik ze lager en met een bolling.
27 februari 2021Potdek, stutten en de eerste reling
Roosters geplaatst, het onderste deel van het potdek met een open reling achter zoals bij Piet, een beukenlat voor het voordek gebogen in een pvc-buis, zelfgedraaide stutten, en de eerste reling zit erop.
20 september 2021Kaapstanderkop in drie pogingen
De eikenhouten kaapstander was een broddelwerkje; twee nieuwe versies van notenhout naar Anatomy of the Ship, waarvan de derde (zeven lagen, vierkante windboomgaten) unaniem wint.
3 oktober 2021Derde poging: paaltjes gedraaid, touw laten hangen
De paaltjes zijn nu precies op maat gedraaid, met spelden onderin vastgezet in het dek, en het touw hangt na een tip van Hans Groenenberg met water en een gewichtje realistisch door.
10 oktober 2021Mastvoet in weer en wind
Ondanks de forumstemming een derde variant: bruin, geplooid naar de doorleefde masten van de Victory, met de spieën nog net zichtbaar; de zwarte mastvoet verhuist naar het geschutsdek.
23 oktober 2021De eerste ring
De eerste ring van het stuurwiel is klaar: tien gelijke segmenten notenhout, met epoxy aan elkaar en met gele lijm op een draaischijfje, volgens de pdf waar Stephan me op wees.
6 november 2021Esthetisch of op schaal
Een mooie spaak die te dik is of een spaak op schaal die minder fraai is: het wordt de dunne, en na een dag oefenen staat de methode met een perfect vierkant latje van 1,06 mm.