Galjoen, kraanbalken en roer

Aan de boeg komt alles samen: het galjoenrooster, de zitting, de kraanbalken die het anker moeten kunnen dragen en de sierlijsten die daar omheen lopen. Het roer lijkt eenvoudig maar moet doorlopen tot de kiellijn, en de vingerlingen moeten in het koper worden ingelaten zodat het roer nog draait.

De boegspriet zit er ook al in, op dikte gevijld en geplaatst voordat het galjoen vast ging, want boren tussen de sierlijsten wilde ik niet meer. Eén waarschuwing hoort daarbij: vel 1 van de kit tekent de boegspriet twee keer, en de onderste tekening geeft een te vlakke hoek. Wie die volgt, ziet de spriet straks tegen het boegbeeld aanlopen. De bovenste tekening en het boek van White (F1/8) geven de juiste, steilere hoek. dunnock liep er in januari 2021 op Model Ship World tegenaan, na een opmerking van Beef Wellington, en DaveBaxt (2023) en Kimosubby (Ships of Scale, 2025) na hem. Mijn boegbeeld is nog niet geplaatst, dus dit geldt ook voor mij: het beeld droog passen met de spriet erin voordat er iets vast gaat.

Twee dingen die niet op de tekening staan en wel in het logboek hieronder: het rooster heeft twee langwerpige gaten nodig voor de woeling van de boegspriet (Piet zag dat op tijd), en de botteloeven horen vóór de gemakken langs, niet erover.

Stappenplannen (4)

5 stappen Kraanbalken uit één stuk walnoot maken en stevig bevestigen
Twee kraanbalken zagen uit 5 mm walnoot, door de sierlijsten heen passen en vastzetten met spijkertjes, secondelijm en houtlijm, omdat lijm alleen niet houdt. 5 stappen WC-potjes voor het galjoenrooster maken
Zaag de gemakken (WC-potjes) voor het galjoenrooster zelf uit 5 mm walnoot, omdat de 4 mm dowel uit de beschrijving door het gat in het rooster zakt, en let op de plek ten opzichte van de botteloefs. 6 stappen Een galjoenrooster met de hand uitsnijden
Alle roosteropeningen eerst aftekenen en daarna alleen snijden met hobbymesje nr. 11, want boren en bijwerken geeft een rommelig rooster. 5 stappen Het roer verlengen tot de kiellijn en de pennen in het koper zetten
Een klein driehoekje aanlijmen zodat de onderkant van het roer gelijk loopt met de kiel en er een heel koperplaatje op past, en de pennen van de vingerlingen door uitgesneden gaatjes in het koper op het hout lijmen.

Problemen die je hierbij tegenkomt (8)

Probleem	Oplossing
Kraanbalken De vijf plankjes voor de kraanbalken uit de beschrijving zijn nergens in de doos te vinden.	Zelf gemaakt uit 5 mm walnoot. in het register
Kraanbalken Kraanbalken alleen met lijm bevestigd zaten niet lekker.	Eraf gehaald, drie spijkertjes erin, drupje secondelijm op de spijkertjes en met houtlijm vastgezet. in het register
Galjoen De kit geeft 4 mm dowel op voor de WC-potjes, maar het gat in het rooster is ruim 5 mm.	Rondjes van iets meer dan 5 mm uit 5 mm walnoot gezaagd, gat van 2,8 mm geboord. in het register
Galjoen De botteloefs lopen volgens de tekening over de gemakszitjes heen.	Derde rooster gemaakt met naar het centrum verschoven gaten. in het register
Galjoen Er zit een gat tussen de boeg en het galjoenrooster.	Wij vonden het niet mooi en maakten toch een nieuw rooster dat doorloopt tot de boeg (twee pogingen). Voor de mooi dus, niet voor de fout. in het register
Galjoen De woeling van de boegspriet moet door het rooster kunnen.	Twee langwerpige gaten in het rooster gemaakt. Pietsan ontdekte het bij zijn eigen bouw pas bij de boegspriet en sneed toen een latje uit het rooster, met twee minuscule latjes ernaast ter versteviging (modelbouwforum, 20 augustus 2015, https://www.modelbouwforum.nl/threads/hms-diana-engels-fregat-uit-1794.211803/page-32#js-post-3614567); vandaar zijn advies om de gaten meteen te maken. in het register
Roer De onderkant van het roer loopt volgens de kittekening schuin omhoog, waardoor er geen heel koperplaatje op past.	Roer verlengd met een klein driehoekje van dezelfde dikte. in het register
Roer De pennen in de walmgaten plakken niet op het koper en laten te weinig ruimte.	Gaatjes in het koper gesneden ter grootte van de pennen. in het register

In het logboek

20 oktober 2019Het gat tussen boeg en rooster
Het galjoen staat dryfit, met een gat tussen boeg en rooster dat volgens Piet ook op de tekening zit; hij wijst op de twee gaten die nodig zijn voor de woeling van de boegspriet. 9 november 2019Boegspriet en kraanbalken
De boegspriet op dikte gevijld en geplaatst voordat het galjoen vastzit, en de kraanbalken zelf gemaakt uit 5 mm walnoot omdat de vijf plankjes uit de beschrijving nergens te vinden zijn. 10 november 2019Kraanbalken vast, WC-potjes en de botteloefs
De kraanbalken opnieuw bevestigd met spijkertjes, WC-potjes gemaakt van 5 mm walnoot, en het probleem dat de botteloefs volgens de tekening over de gemakszitjes lopen; Herby63 adviseert een nieuw rooster. 17 november 2019Twaalf hobbymesjes verder
Het derde galjoenrooster, met de gemakken naar het midden, uitgesneden met hobbymesje 11 na een kansloze poging met boorgaatjes; daarna de vraag of er gelakt moet worden. 23 november 2019Het roer bekoperd en verlengd
In afwachting van de galjoenonderdelen het roer bekoperd, de pennen in de walmgaten gezet en het roer met een driehoekje verlengd zodat de onderkant gelijk loopt met de kiel.