Naslag · Technieken

Touwwerk en knopen: broekingen, bakstalies en opgeschoten touw

Lang voordat er een mast staat, hangt er al touw op het model: 28 kanonnen op het geschutsdek, tien 9-ponders en acht carronades op het bovendek, ieder met een broeking en twee bakstalies, dus 46 broekingen en 92 talies, plus een kabelaring over het geschutsdek. Het was de leerschool voor alles wat nog komt. De broekingen zijn van linksgeslagen touw van 1 mm, omdat de kit alleen rechtsgeslagen levert; de blokken van de bakstalies zijn 2,3 mm en het kleine blok is niet vastgeknoopt maar opgesloten met een bindsel van zijdedraad van 0,1 mm (in de post van 2020 heet dat nog een woeling), want een gelijmd knoopje is op deze schaal groter dan het blok. De kabelaring kreeg aan beide einden een echte oogsplits, en het lopende eind van de talies ligt opgeschoten op het dek, niet te netjes en niet te rommelig, of is op het bovendek opgebonden aan de takel. Bij de carronades zijn touw en blokken per ongeluk een maatje groter; dat staat er eerlijk bij.

Piet (pietsan) doet het op een paar punten anders en ik noem het erbij, want zijn manier is de standaard op het modelbouwforum: blokken stroppen zonder dikke knoop en rolletjes touw op een stukje tape (‘Vaardigheden, tips en weetjes’, 2020). De knopen voor het want, de weeflijnen en het beleggen komen op deze pagina’s zodra er eigen werk is om ze aan op te hangen.

Stappenplannen (3)

Problemen die je hierbij tegenkomt (3)

ProbleemOplossing
Talies
De standaardhaken van Caldercraft van 5 mm zijn compleet uit verhouding voor de bakstalies.
20 setjes Futtock Strop-haken bij Cornwall, later nog kleinere photo-etched haken uit Duitsland; allemaal 'nog steeds wat groot'.
in het register
Talies
Het opgeschoten touw op het dek is als spiraal te netjes en bij eerdere probeersels te rommelig.
Eigen methode met schilderstape, pincet en verdunde houtlijm. Pietsan rolt zulke rolletjes op tape met de plakzijde boven, smeert ze in met half verdunde houtlijm en lijmt ze daarna op het dek (modelbouwforum, 'Vaardigheden, tips en weetjes', 3 januari 2020, https://www.modelbouwforum.nl/threads/vaardigheden-tips-en-weetjes.269159/page-1#js-post-4006646); op zijn eigen site merkt hij op dat op Engelse oorlogsschepen het touw van de aan- en terughaaltalies meestal juist netjes opgeschoten lag (pietsan.nl, 'vaardigheden 4'). Dat relativeert onze afkeer van de platte spiraal.
in het register
Kabelaring
De twee oogsplitsen van de kabelaring waren door elkaar gestoken en zaten vast.
Opnieuw gemaakt: lussen los en verbonden met een talreep (twee halve steken, om en om door beide lussen).
in het register

In het logboek

19 januari 2020Eerste broeking, vuurslagen en alle kanonnen in elkaar
De eerste broeking zit erop, de flintlocks blijken vuurslagen die volgens Herby63 ook in 1794 al aan boord waren, en alle 28 kanonnen zitten in elkaar.
1 februari 2020Alle broekingen af, maar de haken zijn te groot
Alle broekingen zitten erop, maar de Caldercraft-haken van 5 mm voor de talies zijn uit verhouding; na tips van Piet, Stephan en Jan bestel ik 20 setjes kleinere haken bij Cornwall.
8 maart 2020Kleinere haakjes en een woeling van zijdedraad
De kleinere haakjes schelen weinig maar ik ga ermee door; het kleine blok sluit ik op met een woeling van zijdedraad van 0,1 mm in plaats van een knoop.
9 maart 2020Touw opschieten op het dek
Met schilderstape, een pincet en verdunde houtlijm vind ik een manier om het talietouw op het dek te leggen die niet te netjes en niet te rommelig is.
4 oktober 202084 touwen later: alle kanonnen in gelid
Na een zomer waarin alleen de 84 talietouwen werden voorbereid staan alle kanonnen opgetuigd in gelid; de verkeerde blokken van Syren (2 mm) zijn te klein.
17 oktober 2020Pompen, kaapstander en een kabelaring met drie rollers
De pompinstallatie wordt definitief vastgelijmd, de kaapstander komt terug en op het geschutsdek komt een kabelaring (messenger) met oogsplitsen, een talreep en drie zelfgedraaide rollers.
29 december 2022Tien rolpaarden en de eerste broeking
Alle tien rolpaarden zitten in elkaar (een uur of twee per stuk), de stelkeggen hebben een gedraaid rood handvatje en de eerste broeking is gelegd naar het plaatje van de broekingenknoop in Zu Mondfeld.
8 januari 2023Zijtakels met blokken van 2,3 mm
Alle broekingen zitten erop; de zijtakels maak ik in een stellage, met zelfbouwblokken van 2,3 mm, en deze keer opgebonden in plaats van in rolletjes op het dek.
18 oktober 2023Alle tien 9-ponders opgetuigd
Ruim anderhalf jaar na de start in januari 2022 zijn alle tien 9-ponders op het bovendek opgetuigd en klaar voor gebruik; nu de carronades nog.
29 september 2024Het geschut is af
Al het geschut op het bovendek is af, de carronades opgetuigd met per ongeluk een maatje groter touw en blokken, en het belhuis is opnieuw gemaakt: een slag kleiner en een kwartslag gedraaid.